محمد قنبرى
274
شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )
مؤلفان ، « 1 » كتاب فيض را هم رديف كتاب شيخ حرّ عاملى دانستهاند ، اشتباه است . پس از صاحب وسائل الشيعة ، مرحوم سيد عبداللَّه شبّر ( م 1242 ق ) كتابى مستقل در اين موضوع تأليف و آن را الاصول الأصيلة و القواعد الشرعية ناميده است . اين كتاب داراى حدود صد باب است و در هر باب ، اگر آيهاى بوده ، ياد شده است . در مجموع ، حدود هزار و پانصد روايت دارد كه در 340 صفحه وزيرى چاپ شده است . « 2 » علاوه بر كتابهايى كه ياد شد ، تقريباً صد و پنجاه سال است كه از كتاب بسيار ارزندهاى به نام اصول آل الرسول ياد مىشود كه شامل نزديك به پنج هزار روايت است . متأسفانه نسخهاى از آن تاكنون يافت نشده و فقط نمونههايى از آن در دست است . در اين مقاله به توضيحاتى در اينباره مىپردازيم . ميرزا محمدهاشم خوانسارى اصفهانى چهارسوقى ( 1235 - 1318 ق ) شرح حال اين بزرگوار در كتابهاى متعددى آمده كه بهترين آنها مكارم الآثار معلم حبيبآبادى است : مرحوم حاج شيخ مهدى مسجدشاهى در كتاب الأنهار مىنويسد : ميرزا محمدهاشم چهارسوقى اصفهانى ، چهارسوق يكى از محلّات اصفهان است . وى از بزرگان علماى اصفهان به شمار مىرفت ؛ متتبعى بىنظير و فاضلى نحرير بود ؛ در فقه ، بحرى متلاطم مىنمود ؛ در رجال و حديث يد بيضاء مىنمود ؛ در علوم غريبه ماهر بود . چند مصنف از حضرتش ، در يك مجلّد ، مطبوع گرديده ، مسمى به مبانى الاصول شده . گاهى شعر هم مىفرمود . منظومهاى در علم اصول گفته . مصنفى موسوم به اصول آل الرسول در استفاده ادله اصول از احاديث آل رسول صلى الله عليه و آله دارد . اين مصنف در شرف و رتبتْ حكم اكسير دارد .
--> ( 1 ) . اعيان الشيعة ، ج 1 ، ص 103 . ( 2 ) . نيز در كتاب فصل الخطاب كه مانند كتاب وسائل الشيعة است بابى به اين موضوع اختصاص يافته و رواياتى نقل شده است . همچنين مرحوم سيدمحسن عاملى در كتاب اعيان الشيعة ، ج 1 ، ص 103 ، زير عنوان « ما أثر عن أئمة اهل البيت فى اصول الفقه » ، تعدادى از روايات را ياد كرده است . لازم به يادآورى است كه در كتاب مرحوم شبرّ برخى از قواعد فقه هم ياد شده است .